Кропка адліку – Нулявая справаздача

Рубрики: Новости.

Штогод 5 мая ў свеце адзначаецца Міжнародны дзень барацьбы за роўныя правы людзей з інваліднасцю. Вядомай гэтая дата стала адносна нядаўна: у 1992 годзе ў сямнаццаці краінах свету быў зладжаны дзень барацьбы за роўныя правы і супраць дыскрымінацыі інвалідаў.

Сёлета ж Офіс па правах людзей з інваліднасцю выбраў гэты дзень, каб прадставіць грамадскасці Нулявую справаздачу, якая адлюстроўвае выкананне правоў інвалідаў у Беларусі на момант падпісання Канвенцыі аб правах людзей з інваліднасцю. Нашая газета неаднаразова пісала пра працэс стварэння Нулявой справаздачы, сёння ж хочацца прадставіць увазе чытачоў вынік гэтай маштабнай працы.

Справаздача была падрыхтаваная Офісам па правах людзей з інваліднасцю пры ўдзеле грамадскіх аб’яднанняў «Беларускае таварыства інвалідаў па зроку», «Беларускае таварыства глухіх», «Беларускае таварыства інвалідаў», «Рэспубліканская асацыяцыя інвалідаў-калясачнікаў», «Беларуская асацыяцыя дапамогі дзецям-інвалідам і маладым інвалідам», а таксама пры дапамозе асветніцкай прыватнай установы «Цэнтр праблемаў дзіцячага развіцця «Левания» і грамадскага аб’яднання дапамогі душэўнахворым «Миноди» імя Уладзіміра Бычкова. Прадстаўнікі амаль усіх гэтых арганізацыяў прысутнічалі пад час прэзентацыі справаздачы.

Каардынатар Офіса па правах людзей з інваліднасцю Сяргей Драздоўскі адзначыў, што Нулявая справаздача перш за ўсё патрэбная для таго, каб ратыфікацыя Канвенцыі, якая яшчэ чакаецца, не стала толькі фармальным актам. Таксама з дапамогай справаздачы артыкулы Канвенцыі, часам складаныя для ўспрыняцця, стануць больш зразумелымі, а праблемы, якіх поўна (наўрад ці хто тут запярэчыць), будуць вырашаныя – або, прынамсі, гэтыя рашэнні будуць знойдзеныя.

Справаздача была падрыхтаваная не на пустым месцы: яе стваральнікі прааналізавалі сітуацыі з жыцця інвалідаў за апошнія некалькі гадоў і скарысталіся рэкамендацыямі Камітэта ААН па правах людзей з інваліднасцю, які назірае за выкананнем Канвенцыі.

Спецыялісты вызначылі некалькі асноўных праблемаў. Адна з іх – адсутнасць у беларускім заканадаўстве паняцця «дыскрымінацыя» і, як вынік, – немагчымасць абараніцца ад дыскрымінацыі па прыкмеце інваліднасці. Другое: дагэтуль у Беларусі інваліднасць разглядаецца бадай што як хвароба, інвалід – як чалавек, якому трэба дапамагчы і які не можа сам вызначыць, што яму патрэбна для жыцця. Лішне казаць, што гэта далёка не так. Варта паўтараць зноў і зноў: інваліднасць не з’яўляеццца праблемай самога чалавека – праблема заключаецца ў непрыстасаваным для яго жыцця асяроддзі.

Зрэшты, усё гэта – агульныя выказванні, а каб пазбегнуць галаслоўнасці, перадам слова ўдзельнікам імпрэзы. Начальнік аргсацаддзела Беларускага таварыства інвалідаў па зроку Ірына Сухоцкая расказала пра тое, што асяроддзе не прыстасаванае для інвалідаў па зроку, і з-за гэтага чалавек можа трапіць у сітуацыі, небяспечныя для жыцця. Было і застаецца праблемай атрыманне адукацыі інвалідамі па зроку, магчымасць для іх павысіць кваліфікацыю і ў рэшце рэштаў  працаўладкавацца. Нявырашаным застаецца стварэнне безбар’ернага асяроддзя: усталяванне тактыльных плітак, моўных інфарматараў у грамадскім транспарце і на яго прыпынках, у грамадскіх будынках і інш.

Складана атрымліваць інфармацыю інвалідам з парушэннямі слыху: дастаткова ўзгадаць, што ніводзін дзяржаўны тэлеканал не дублюе свае перадачы на мове жэстаў. Ды і сама колькасць сурдаперакладчыкаў, якія цяпер працуюць у Беларусі, – усяго толькі 70 чалавек! – уражвае. На жаль, у дрэнным сэнсе.

Старшыня Беларускай асацыяцыі дапамогі дзецям-інвалідам і маладым інвалідам Алена Цітова канстатавала, што ніводная сям’я не гатовая (што натуральна) да нараджэння дзіцяці з праблемамі ў развіцці, а сістэма дапамогі такім сем’ям, пачынаючы з радзільнага дома, адсутнічае. У ідэале такая дапамога павінна ўключаць кваліфікаванага псіхолага ў радзільні ці ў бальніцы, дзе знаходзяцца маці з дзецьмі, а таксама якасную сацыяльную дапамогу цягам далейшага жыцця чалавека з інваліднасцю.

Тамара Спіркіна, старшыня грамадскага аб’яднання дапамогі душэўнахворым «Миноди» імя Уладзіміра Бычкова, расказала пра існаванне негатыўнага вобраза псіхічна хворага чалавека, у выніку чаго людзі проста вымушаныя хаваць ад грамадства свой дыягназ або хваробу блізкага чалавека. Акрамя гэтага, чалавека з псіхічным захворваннем не наведваюць сацыяльныя работнікі, ён не можа паехаць адпачываць у санаторый, яго сям’я не мае права на «сацыяльную перадышку»… Гэты спіс усялякіх «нельга» можна працягваць.

Эксперт па пытаннях адукацыйнай палітыкі цэнтра «Левания» Аляксей Канстанцінаў засяродзіўся на артыкуле 24-м справаздачы, які датычыцца права на адукацыю, і расказаў аб асаблівасцях інклюзіўнай адукацыі ў Беларусі.

Напрыканцы сустрэчы Сяргей Драздоўскі адзначыў, што справаздача не была спробаю сабраць скаргі на цяжкае жыццё інвалідаў. Па сутнасці яна даказвае, што грамадскія арганізацыі людзей з інваліднасцю здольныя дакладна сфармуляваць і апісаць праблемы, што хвалююць інвалідаў, і прапанаваць вырашэнне гэтых пытанняў. Менавіта таму заключнай часткай справаздачы сталі рэкамендацыі – напрыклад, прапанова наладзіць дыялог паміж дзяржавай і грамадскімі аб’яднаннямі, вызначыць дзяржаўную палітыку Беларусі ў адпаведнасці з правамі чалавека.

Ніна КАЗЛЕНЯ

Фота аўтара

Комментарии

Авторизуйтесь для комментирования

К сожалению, мы обязаны идентифицировать Вас, чтобы разрешить публиковать отзыв.

С 1 декабря 2018 г. вступил в силу новый закон о СМИ. Теперь интернет-ресурсы Беларуси обязаны идентифицировать комментаторов с привязкой к номеру телефона. Пожалуйста, свяжитесь с нами, и мы зарегистируем для вас персональный аккаунт на нашем сайте.